ZAYIFLAMA DIYET KILO VERME-PROF DR METIN OZATA

PROF DR METİN ÖZATA

Zayiflama ve Endokrin Uzmani

Ahmet Mithat Efendi Caddesi No: 12/3

KalamisIstanbul

Tel: 0 216 3486519

ZAYIFLAMAK ICIN ONCE KIME BASVURMALI?

Kilolar genellikle altta yatan bir hormon bozukluguna baglidir. Bu saptanmadan yapilacak diyetlerle kilo verseniz bile gene alirsiniz. Onemli olan nedeni bulup ona gore hareket etmektir. Bu amacla bir ENDOKRIN UZMANINA basvurunuz.

HORMON KONTROLU NEDIR

Fazla kiloya sahip olmanin genetik, hormonal, ailesel ve cevresel nedenleri vardir. Bu nedenler ortaya konmadan kilo vermek zordur. Gunumuzde kilo fazlaligi hareketsizlikten ve asiri beslenmeden kaynaklaniyorsa da kandaki insulin hormununda olusan artis bu olayi hizlandiran en onemli etkendir. Yapilan arastirmalar kilolu kisilerin cogunda insulin hormunun iyi calismadigini ve bu nedenle tatli ataklari veya aclik ataklarinin ortaya ciktigini ve bunun da kilo artisini artirdigi gibi kilo vermeyi de engelledigini ortaya koymustur. Ikinci siklikla gorulen hormon bozuklugu ise tiroid hormon yetmezligidir. Prolaktin hormon fazlaligi ve polikistik over sendromu da kilo yapan diger hormon bozukluklaridir. Bunlarin arastirilmasi gerekir.

ENDOKRİNOLOJİ NEDİR?

Endokrinoloji veya kısaca Endokrin Hormon hastalıkları ve tedavisiyle ugrasır. Guatr, tiroid, hashimoto, prolaktin, kemik erimesi, boy kısalığı, tuylenme,polikistik over, obezite, zayiflama, diyet, diyabet-şeker hastalığı, hipofiz hastaliklari, paratiroid, böbreküstü bezi, over (yumurtalık) ve testis hormonları hastalıkları, hormonların azlığı veya fazlalığı , kolesterol ve trigliserid yüksekliği Endokrin uzmanlarınca tedavi edilir.

KILO ALIYORSANIZ VE VEREMIYORSANIZ HORMON BOZUKLUGUNUZ VARDIR

Kilo alan kişilerde altta yatan bir hormon bozuklugu mutlaka vardır. Bunun saptanması için öncelikle hormon analizi yapılması gerekir. Prof Dr Metin Ozata nin analizi ile bu bozukluk saptanıp tedavi olursunuz ve kolay kilo verebilirsiniz.

GUATR TEDAVISI ICIN KIME BASVURMALI

Guatr tedavisini ENDOKRIN UZMANI yapar. Endokrin bilim dali yuksek ihtisastir ve dahiliye ihtisasindan sonra 3 yil daha ihtisas yapilir. Endokrin uzmanlari hormonlar, tiroid, paratiroid, adrenal bez ve diger salgi bezlerinin hastaliklarinin ve ayrica Diyabet (Seker Hastaligi), Obezite (zayiflama) tani ve tedavisini yapar.

NODUL VARSA HEMEN AMELIYAT OLMAYINIZ

Her nodul ameliyat gerektirmez. Nodul tiroid bezindeki anormal olusumlardir. Kanser olup olmadigini anlamak icin mutlaka biyopsi yapilmasi gerekir. Biyopsi bir enjektor ignesiyle yapilir. Korkmaya gerek yoktur. Tiroid igne biyopsisine gore ENDOKRIN UZMANI sizin nasil tedavi olacaginiza karar verir. Biyopsi ile kanser, kanser riski, kanser yonunden riskli bulgu varsa ameliyat olmanizi onerir. Bazi sicak nodullere ise radyoaktif iyod (RAI) tedavisi gerekebilir. Bunu size ENDOKRIN UZMANI anlatacaktir.

HASHIMOTO NEDIR?

Hashimoto hastaligi bagisiklik sitemindeki bir bozukluktan dolayi kanda tiroid bezine ait olan anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorlarinin artmasi ve bunlarin beze yapisarak tiroid bezini harap etmesi nedeniyle olusan bir hastaliktir. Japon bilim adami Prof. Hashimoto tarafindan kesfedildigi icin adina Hashimoto Hastaligi denmistir. Bu hastalik tiroid hormon azligi yapar, ilacla tedavisi mumkundur. Ancak omur boyu ilac kullanmayi gerektirir. Kadinlarda cok bulunur ve aileseldir. Aileden birinde Hashimoto varsa diger uyelerden biri veya birkacinda da olma ihtimali yuksektir. tedavi icin ENDOKRIN UZMANINA basvurunuz. iyotsuz tuz yiyiniz ve kandaki selenyum duzeyini olcturunuz. Kan selenyumu olcmeden rastgele selenyum almayiniz.

DIYET ILE KILO VEREMIYORSANIZ

Diyet yaptiginiz halde kilo veremiyorsaniz hormonlariniz bozuktur. Bu hormonlar genellikle insulin, tiroid, prolaktin, kortizol hormonlari veya mineral eksiklikleridir. Bu yuzden diyet yapmadan once Obezite ile ugrasan bir Endokrin uzmanina basvurup kilo almanizin nedenlerinin ortaya konmasi gerekir. Diyet yapmakla biraz kilo verseniz bile tekrar hizla kilo alirsiniz

HALSIZ, YORGUN,BITKIN, KILO ALAN, ENERJİ YOKSUNU ISENIZ

Kilonuz var ve halsiz ve yorgun iseniz sizde buyuk olasilikla insulin direnci vardir. insulin hormonu iyi calismayan kisilerde diyet yapsalar dahi kilo verilmez. Bu durumun tedavisi hormon ve seker olcumleri ile saptanip uygun ilac ve beslenme ile tedavi edilmesi gerekir.

ACIKMA ATAKLARI VAR, TATLI KRIZI OLUYORSA KILO VEREMEZSINIZ

Halsizlik, acikma ataklari,tatli istegi kan sekerinin gun icinde oynadigini gosterir. Kandaki insulin hormon bozuklugu nedeniyle olusan bu durum ancak Endokrin uzmaninin tani ve tedavisiyle duzelir. Sekerdeki bu oynaöalr metabolizmanizi yavaslatir ve size kilo verdirmez.

ZAYIFLAMA HAPI, BITKI, SEBZE, MEYVE HAPI YERINE HORMONLARINIZI OLCTURUN

Kilo vermek istiyorsaniz zayiflama hapi, bitki, sebze, meyve haplari yerine hormon tetkilki yaptirarak kilo almanizin nedenini ogreniniz. Teshis olmadan tedavi olmaz. biraz kilo verseniz bile hizla kilo alirsiniz. Onemli olan kilo alinmasina neden olan hormon bozuklugunun tedavi edilmesidir.

INSULIN DIRENCI KILO YAPAR

Insulin hormonu,   midenin altinda bulunan pankreas bezindeki beta hucrelerinden salgilanir.   Pankreas bezinden insulin salgilanmasi kan sekeri seviyesine gore ayarlanir. Kanda seker artinca ilk 1-2 dakika icinde pankreastan insulin salgisi hizli olur ve buna ‘’ilk faz insulin salgisi’’ denir. Bu salgi 3-7 dakika surer. Daha sonra ikinci faz   denen salgi olusur ki, bu yavas bir salgilanmadir ve devamlidir.
Vucudumuz kendisi icin gerekli olan enerjiyi yedigimiz gidalardan elde eder. Yemek yedikten sonra gidalar bagirsaklarda parcalanir ve ufak seker parcalarina donusur ve bagirsaktan emilerek kan akimi yoluyla vucudumuza dagilir. Enerji saglanmasi icin kan sekerinin, kas, karaciger, yag ve beyin gibi dokular basta olmak uzere hepsine girmesi gerekir.   Kandaki sekerin hucrelere girmesi pankreas bezinden salgilanan insulin hormonu sayesinde olur.   Bir bakima insulin enerjinin depolanmasini saglayan bir hormondur. Insulin hormonu yoksa veya oldugu halde etki gosteremiyorsa seker hucreye giremediginden kanda birikir ve seker hastaligi ortaya cikar. Kan sekerinin ayarlanmasinda insulin cok onemli olmasina ragmen diger hormonlarin (glukagon, adrenalin gibi) da kismi etkileri vardir.
Obezite yani   kilo almaya neden olan hormonlardan birisi kanda insulin hormonunun yemek sonrasi yuksek olmasidir. Yuksek glisemik indekse sahip yani kan sekerini hizli yukselten karbonhidratlarin devamli fazla yenmesi kanda insulin hormonunun hep yuksek olmasina, doygunlugun kisa sureli olmasina, acikma ataklarina ve kilo almaya neden olur. Kandaki asiri insulin kilo almanizin en onemli nedenidir. Bu nedenle kanda insulin duzeyini normal sinirlarda tutmak kilo vermenizi saglamaktadir.
Kanda yuksek olan insulin onceleri kan sekerini hucrelere sokar, fakat daha sonra bu gorevini yapamaz hale gelir. Iste insulin hormonunun yeterince etkili olamamasina INSULIN DIRENCI (Rezistansi) adi verilir.   Insulin direnci’ni kan damariyla hucre arasinda bulunan bir duvar olarak dusunebilirsiniz. Bu duvar (insulin direnci) kandaki glukozun kas ve yag hucresine girmesini onler. Duvar yukseldikce (insulin direnci arttikca) kan sekerinin hucreye girmesi icin daha fazla insulin salgilanmasi gerekir. Pankreastan salgilanan insulin hormonu salgisi, belirli bir sure sonra pankreas bezinin cok calismaktan dolayi yorulmasi nedeniyle azalir ve seker hastaligi ortaya cikar. Bu surecte once reaktif hipoglisemi (acikma ataklari), gizli seker ve sonra asikar seker hastaligi ortaya cikar.
Insulin direncinin etkili oldugu yerler kaslar ve karacigerdir. Kandaki seker kaslar ve karaciger tarafindan cok miktarda alinir. Eger direnc varsa yani insulin yeterince etkili degilse yemek sonrasi kanda artan seker kas ve karacigere giremedigi icin kanda birikmeye baslar ve kan sekeri yukselir. ,
Insulin hormonu yag dokusundan yaglarin cozulmesini engelleyen bir hormondur. Insulin etkisi azalinca yag dokusundan yaglar cozulmeye baslar ve kanda yag asitleri veya yaglar artmaya baslar.
Karacigerde olusan seker uretimi saglikli kisilerde insulin hormonu tarafindan baskilanir. Seker hastalarinda ise insulin etkisi olmadigindan karacigerden de asiri miktarda seker uretilir ve kan sekeri yukselir. Aclik kan sekeri 100 mg/dl ‘yi gectigi andan itibaren karacigerde seker uretimi artmis demektir.
Insulin direnci kilolu kisilerde daha fazladir ve o yuzden kilo arttikca bu direnc artar ve seker hastaligi gorulme olasiligi artar. Ozellikle yagin karinda ic organlar etrafinda birikmesi seker hastaligi riskini iyice artirir.
Yag dokusundan cozunen yag asitlerinin kanda cok artmasi hem insulinin calismasini bozar hem de bu yaglarin depolanmamasi gereken pankreas gibi dokularda depolanmasi da seker hastaligi gelisimine katkida bulunur.
Yag dokusundan salgilanan leptin, adiponektin, TNF-alfa gibi hormonlarin fazla veya azligi da seker hastaligi gelisimine   katkida bulunur.

Insulin Yuksekliginin Belirtileri:
Yuksek insulin duzeyleri sizde su sikintilara ve sikayetlere neden olur:
a) Sik acikma ve sekerli gidalar yemeye neden olur
b) Sabah yorgun kalkarsiniz ve kendinizi gun boyu yorgun hissedersiniz. Ozellikle ogleden sonralari bitkin olursunuz.
c) Daha sabirsiz ve ofkeli olursunuz
d) Enerjiniz azalir, halsiz, bitkin ve yuruyecek haliniz kalmaz
e) Yemeklerden sonra uyku basar ve gun icinde uyuklamalar olur
f) Konsantre olamazsiniz, beyin faaliyetleriniz zayiflar, sersemlemis vaziyette gezersiniz.
g) Horlama ve uyku bozukluklari siktir

Insulin yuksekliginin belenmeyle ilgili iki onemli nedeni sunlardir:

1)Bir ogunde asiri karbonhidrat yemek
2)Bir ogunde asiri kalori almaktir.

Karbonhidratlarin fazla alinmasi insulin salgilanmasini artirdigi gibi kalorinin fazla alinmasi da yag olusmasina neden olacak sekilde insulin yuksekligi olusturur.

TIROID HASTALIGI DA KILO YAPAR

Tiroid yetmezligi metabolizmayi yavaslatan ve bu nedenle kisilerde onceki kilolarina gore %15-30 oraninda kilo alinmasina neden olan bir hastaliktir. Bu nedenle tiroid bezi yetmezligi tedavi edilmeden kilo vermek cok zordur. Tiroid hormon ilaclari ile hastalarin cogunda tedaviyle birlikte kilo verme olusursa da hastalarin % 17’si kilo veremez. Ozellikle menopozdaki kadinlarda bu durum daha sik gorulur. Hem menopoz hem de tiroid yetmezligi kilo vermeyi engeller.
Tiroid bezi yetmezligi olmadigi halde kilo vermeye calisan kisilerde belirli bir kilo verdikten sonra kilo kaybinin azaldigi veya durdugu bir donem olusur. Bu durum vucudun kendini koruma mekanizmasidir. Vucudumuz daha fazla kilo verilmesine direnc gostermeye baslar. Bu direnc tiroid hormonlarinin azalmasiyla olabildigi gibi bazi baska hormonlarin salinmasinin artmasi ile de olusur. Kalori alimi yani yenilen gida alimi azaldikca vucudumuzda bulunan T4 hormonunun T3 hormonuna donusumu azalir ve sonucta hucrelere giren ve etkili olan T3 azaldikca metabolizmamiz yavaslar ve kilo veremeyiz.
Kilo vermeyi engelleyen hormonlardan birisi Ghrelin hormonudur. Bu hormon mideden salgilanmakta ve kana karisarak beyine ulasip yemek yemeyi artirmaktadir. Kilo vermek icin diyet yaparken bu hormon kanda artmakta ve daha fazla kilo verilmesini engellemektedir. Bu hormonun salgilanmasini onleyecek bir ilac ise henuz yoktur.
Bazi minerallerin eksiklikleri de kilo vermeyi engeller. Manganez, krom cinko, kalsiyum ve magnezyum eksikligi ozellikle cok onemlidir. Bu minerallerde saptanan eksikliklerin tedaviyle duzeltilmelidir.
T4 hormonunun T3’e donusmesinde selenyum minerali de etkili oldugundan kilo veremeyen kisilerde selenyum eksikligi olup olmadigina bakilmasi gerekir. Selenyum eksikligi varsa bu eksiklik giderilir. Ayrica cinko, demir, bakir mineralleri de T4’un T3’e donusumunde etkilidir. Bu minerallerde eksiklik olup olmadigina da bakilmasi gerekir.
Omega-3 alimini artirmak kilo vermede faydali olabilir. Omega-3 yag asitleri tiroid hormonlarinin hucrelerdeki etkisini artirmaktadir.

GI DIYETI YAPINIZ

Glisemik indeks kavrami ilk defa Kanadali Profesor Dr. David Jenkins tarafindan 1980’li yillarda ortaya konmustur. Bir gidanin veya karbonhidratin glisemik indeksi onun kan sekerini yukseltme ozelligidir. Glisemik indeks 0 ile 100 arasinda degisir. Glukozun degeri 100 kabul edilerek diger karbonhidratlarin kan sekerini yukseltme gucu veya etkisi siralanir. Glisemik indeksi yuksek gidalar kan sekerini cok hizli yukseltir ve bu nedenle kilo yapar. Eger glisemik indeks dusukse, o gida, kan sekerini yavas ve daha az yukseltir. Bu tur gidalar ise zayiflamak icin cok faydalidir. Protein ve yaglar icin glisemik indeks soz konusu degildir.
Kan sekerini cok yukselten karbonhidratlara yuksek glisemik indeksli, az yukseltenlere dusuk glisemik indeksli karbonhidratlar denir. Yuksek glisemik indeksli karbonhidratlar kan sekerini cok arttirdigi gibi insulin hormonunu da cok yukseltirler.
Karbonhidratlarla birlikte yenen protein ve yag da o karbonhidratin kan sekerini yukseltmesine katkida bulunabilir.
Zayiflamak isteyen kisilerin glisemik indeksi dusuk gidalarla beslenmesi gerekir. Glisemik indeksi (seker yuku) yuksek olan gidalar yani rafine edilmis sekerler, nisastali yiyecekler, baklava, borek, recel ve patatesin cok az yenmesi gerekir. Kisilerin her gidanin glisemik indeksini ayri ayri bilmesi cok zor ise de, zayiflamak isteyen bir kisinin bazi gidalarin bu ozelligini bilmesi gerekir. Her turden seker, bal, recel, muhallebi ve keskul gibi sutlu tatlilar, baklava ve kadayif gibi irmikli ve unlu tatlilar, mesrubatlar, cikolata, bazi meyve sulari, meyve kompostolari, bira, tatli kekler, kurabiyeler, biskuviler ve tatli pudingler fazla miktarda basit karbonhidrat (seker) icerirler ve glisemik indeksleri (seker yuku) yuksektir. Bu tur sekerlerden uzak durulmali, beyaz ekmek, beyaz pirinc ve patates gibi seker yuku fazla olan gidalar az tuketilmelidir. Tuketilmesi onerilen dusuk seker yuklu gidalar ise, yulaf, kuru baklagiller, kepek ekmegi ve tam bugday ekmegidir.

Glisemik Indeks Nasil Hesaplanir?
Glisemik indeksi, hesaplamak icin 8-10 saglikli kisiye bir gece aclik sonrasi sabahleyin bir karbonhidrati 10-15 dakikada yemeleri istenir ve bunu yemeden once ve yedikten sonra 15 dakikada bir parmaktan kan sekerine iki saat sureyle bakilir. Ayni kisilere baska bir gun saf glukoz icirilir ve benzer olcumler yapilir. Bunlar bir grafikte degerlendirilir ve o gidanin glisemik indeksi hesaplanir. Bu degerlendirmeye gore glukozun (kan sekeri) GI’i 100 olup diger karbonhidratlar buna gore siralanir. Daha onceleri beyaz ekmegin GI’i 100 olarak kabul edilerek GI degerlendirilmesi yapilmaktaydi. Ekmekler farkli oldugundan bundan vazgecilmis ve glukoz 100 kabul edilerek GI degerlendirilmeleri yapilmaya baslanmistir. Gidanin pisirilmesi, islenisi, kabuklu olusu veya olmayisi GI degerini etkiler.
Dusuk, Orta ve Yuksek GI
Bir gidanin GI’i 55’den az ise dusuk, 56-69 arasinda ise orta, >70 ise yuksek GI’li gida denir.
Yuksek GI’li gidalar beyaz ekmek, pirinc, tatli kekler ve pastalardir. Bir gidaya un ve seker girdikce GI’i yukselir. Karpuz ise en yuksek GI’li meyvedir ve degeri 72’dir. Orta GI’li gidalar ise tam tahillar, bazi kekler, bazi tropikal meyveler (papaya ve ananas) dir. Dusuk GI’li gidalar ise sebzeler, meyvelerin cogu ve tam tahillardir. Kuru yemisler (badem, ceviz findik) dusuk GI’lidir. Sut urunlerinin GI’i de dusuktur.
Avustralya’da gidalarin uzerine glisemik indeks degerleri yapistirilmaktadir.

Ne Kadar Karbonhidrat Yemeli?
GI bize o karbonhidratin kan sekerini yukseltme ozelligini verir. Ancak bir gunde yenecek karbonhidrat miktari da onemlidir. Eger kilo vermek istiyorsak yedigimiz gidalarin ortalama GI duzeyi de ortalama 50-55 arasinda olmalidir.

GI DIYETINI OGRENMEK ICIN GI DIYETI KITABINI OKUYUNUZ